Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Hà Nội Lạng Sơn (Đồng Đăng) với tổng vốn đâu tư 5,2 tỷ USD và chiếu dài 138km

Bảng tổng quan về Dự án đường sắt Hà Nội – Đồng Đăng (Lạng Sơn)

Đường sắt Hà Nội – Đồng Đăng: “Mạch máu” chiến lược kết nối Việt Nam với Trung Quốc và châu Á

Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh hiện đại hóa hạ tầng giao thông để phục vụ tăng trưởng kinh tế và hội nhập quốc tế, dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Hà Nội – Đồng Đăng (Lạng Sơn) nổi lên như một trong những công trình trọng điểm của giai đoạn tới. Với tổng mức đầu tư giai đoạn 1 khoảng 137.000 – 137.577 tỷ đồng (tương đương hơn 5,2 tỷ USD) và chiều dài khoảng 138 km, dự án không chỉ giải quyết bài toán vận tải nội địa mà còn mở ra hành lang kết nối đường sắt tiêu chuẩn với Trung Quốc, tạo nền tảng cho mạng lưới đường sắt liên thông ASEAN – Trung Quốc.

Bối cảnh và sự cần thiết của dự án

Tuyến đường sắt hiện hữu Hà Nội – Đồng Đăng đã được đưa vào khai thác từ thập niên 1970, chủ yếu sử dụng khổ đường 1.000 mm kết hợp một số đoạn khổ lồng 1.435 mm. Sau hơn nửa thế kỷ, cơ sở hạ tầng xuống cấp nghiêm trọng: nhiều cầu cống yếu, đường cong bán kính nhỏ hạn chế tốc độ, hệ thống thoát nước kém và một số hầm bị nứt, rò rỉ. Năng lực thông qua chỉ đạt khoảng 20% tiềm năng, không đáp ứng được nhu cầu vận tải hàng hóa liên vận quốc tế ngày càng tăng và mong muốn phát triển vận tải hành khách chất lượng cao.

Trong Quy hoạch mạng lưới đường sắt thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050, đoạn Lạng Sơn (Đồng Đăng) – Hà Nội được xác định là một trong những tuyến ưu tiên đầu tư trước năm 2030. Việc xây dựng tuyến mới khổ tiêu chuẩn 1.435 mm, điện khí hóa, thay vì chỉ nâng cấp tuyến cũ, được lựa chọn nhằm đạt tiêu chuẩn kỹ thuật hiện đại, tăng tốc độ tàu khách lên khoảng 160 km/h và tàu hàng khoảng 120 km/h, đồng thời giảm thiểu gián đoạn vận tải trong quá trình thi công.

Quy mô và đặc điểm kỹ thuật

Theo Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi đã được Bộ Xây dựng hoàn thiện, tuyến đường sắt mới có điểm đầu tại khu vực phía Bắc ga Yên Viên (Hà Nội) và điểm cuối tại cửa khẩu Đồng Đăng (Lạng Sơn). Tuyến đi qua địa bàn ba tỉnh, thành phố: Hà Nội, Bắc Ninh và Lạng Sơn với tổng chiều dài khoảng 138 km. Giai đoạn 1 sẽ đầu tư xây dựng đường đơn, đồng thời dự trữ quỹ đất để phát triển thành đường đôi trong giai đoạn hoàn chỉnh sau này – phương án phân kỳ hợp lý nhằm giảm áp lực vốn ban đầu nhưng vẫn bảo đảm khả năng mở rộng lâu dài.

Toàn tuyến dự kiến bố trí 11 ga, trong đó có các ga hành khách và ga hàng hóa được phân tách rõ chức năng. Phương án tổ chức vận hành hướng tới tách nhóm đối tượng: tàu liên vận quốc tế chạy suốt tuyến kết nối trực tiếp với hệ thống đường sắt Trung Quốc và các tuyến Á – Âu; tàu nội địa gồm tàu nhanh và tàu thường phục vụ hành khách; cùng hệ thống tàu hàng nội địa và liên vận. Tỷ lệ công trình cầu và hầm trên tuyến khá cao (ước tính khoảng 28% chiều dài), đòi hỏi công nghệ thi công tiên tiến và quản lý rủi ro địa chất chặt chẽ, đặc biệt tại khu vực miền núi Lạng Sơn.

Nguồn vốn được đề xuất chủ yếu từ ngân sách nhà nước, bao gồm chi phí giải phóng mặt bằng, xây dựng, mua sắm thiết bị, phương tiện và quản lý dự án. Các địa phương có thể tham gia bố trí một phần vốn cho công tác giải phóng mặt bằng và xây dựng. Việc huy động thêm các nguồn vốn hợp pháp khác cũng được mở ra để giảm áp lực ngân sách.

Một số tên ga được đề xuất cụ thể (theo phương án tư vấn)

Trên địa bàn Lạng Sơn:

• Ga Nam Đồng Đăng (ga biên giới / đầu nối với Trung Quốc)
• Ga Tây Lạng Sơn
• Ga Bắc Bắc Thủy
• Ga Nam Đồng Mỏ
• Ga Đông Bắc Lệ

Trên địa bàn Bắc Ninh / đoạn kết nối:

• Ga Kép (đấu nối với tuyến hiện hữu)
• Ga Bắc Bắc Giang
• Ga Sen Hồ
• Ga Tây Bắc Ninh

Điểm đầu – cuối:

• Điểm đầu: khu vực phía Bắc ga Yên Viên / kết nối về ga Gia Lâm (Hà Nội)
• Điểm cuối: vị trí nối ray biên giới Việt – Trung tại xã Đồng Đăng (Lạng Sơn)

Thông tin bổ sung

• Tàu liên vận quốc tế dự kiến chỉ dừng ngắn tại một số ga quan trọng như ga Mỹ Thái và ga Tây Lạng Sơn để đón trả khách trước khi đến ga cuối.
• Danh sách tên ga chính thức vẫn có thể điều chỉnh trong quá trình lập Báo cáo nghiên cứu khả thi và lấy ý kiến các địa phương (đặc biệt là Lạng Sơn đã góp ý về hướng tuyến để hạn chế ảnh hưởng khu dân cư, trường học, di tích).

Ý nghĩa chiến lược và kinh tế – xã hội

Dự án Hà Nội – Đồng Đăng không đứng riêng lẻ mà nằm trong nhóm ba tuyến đường sắt quan trọng kết nối với Trung Quốc: Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng, Hà Nội – Đồng Đăng và Hải Phòng – Hạ Long – Móng Cái. Khi hoàn thành, các tuyến này sẽ tạo thành hành lang đường sắt tiêu chuẩn liền mạch, giúp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu. Hàng hóa xuất nhập khẩu qua cửa khẩu Đồng Đăng sẽ được vận chuyển nhanh hơn, chi phí thấp hơn so với đường bộ, đồng thời giảm áp lực lên hệ thống cao tốc và quốc lộ vốn đang quá tải.

Về kinh tế, dự án kỳ vọng thúc đẩy phát triển các khu công nghiệp, logistics và dịch vụ dọc tuyến, đặc biệt tại Bắc Ninh và Lạng Sơn. Việc kết nối thuận lợi với Trung Quốc sẽ hỗ trợ xuất khẩu nông sản, hàng công nghiệp và nhập khẩu nguyên liệu, máy móc. Đối với hành khách, tuyến mới mở ra cơ hội phát triển du lịch liên vùng và quốc tế, rút ngắn thời gian di chuyển giữa thủ đô và cửa khẩu biên giới.

Về quốc phòng – an ninh, một tuyến đường sắt hiện đại, tiêu chuẩn cao chạy dọc hành lang Đông Bắc có ý nghĩa quan trọng trong bảo đảm giao thông chiến lược. Đồng thời, dự án cũng góp phần hiện đại hóa ngành đường sắt Việt Nam – lĩnh vực lâu nay còn lạc hậu so với đường bộ và hàng không.

Tiến độ và những thách thức phía trước

Dự án được Chính phủ xác định ưu tiên đầu tư trước năm 2030. Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi đã hoàn thành trong tháng 7/2026. Dự kiến trình Quốc hội xem xét chủ trương đầu tư trong quý III/2026, triển khai xây dựng trước năm 2030 và cơ bản hoàn thành vào năm 2035. Đây là lộ trình khá chặt chẽ, đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa các bộ, ngành và chính quyền địa phương.

Tuy nhiên, dự án cũng đối mặt với không ít thách thức. Việc lựa chọn hướng tuyến cần hạn chế tối đa ảnh hưởng đến khu dân cư, trường học và di tích lịch sử – vấn đề mà UBND tỉnh Lạng Sơn đã góp ý rất cụ thể. Giải phóng mặt bằng trên địa bàn có mật độ dân cư cao và địa hình phức tạp luôn là khâu khó và tốn kém. Ngoài ra, việc bảo đảm nguồn vốn ổn định trong suốt thời gian dài, kiểm soát chi phí, chuyển giao công nghệ và nội địa hóa một phần thiết bị cũng là những bài toán cần lời giải thỏa đáng.

Dự án đường sắt Hà Nội – Đồng Đăng không chỉ là một công trình giao thông thông thường mà là bước đi chiến lược trong việc tái cấu trúc mạng lưới đường sắt quốc gia theo hướng hiện đại, kết nối quốc tế. Với quy mô đầu tư hơn 5 tỷ USD cho giai đoạn 1 và tầm nhìn dài hạn đến đường đôi, dự án thể hiện quyết tâm của Việt Nam trong việc xây dựng hạ tầng “xương sống” cho tăng trưởng bền vững.

Nếu được triển khai đúng tiến độ, với chất lượng kỹ thuật cao và quản lý hiệu quả, tuyến đường sắt này sẽ trở thành “mạch máu” quan trọng, góp phần đưa Việt Nam trở thành mắt xích không thể thiếu trong mạng lưới đường sắt châu Á. Đó không chỉ là câu chuyện của ngành giao thông vận tải, mà còn là câu chuyện của hội nhập, phát triển và khẳng định vị thế quốc gia trong thập niên tới.

Web: https://vinhomescoloadonganh.com.vn/tuyen-duong-sat-ha-noi-lang-son